نکته های قرآنی ۱۳


سیزدهم : مکان شرقی، چشمه آب و نخل سبز


مریم در آستانه میلاد مسیح و مواجهه با فرشته، به سمت شرق رفته بود! وَاذْكُرْ فِي الْكِتَابِ مَرْيَمَ إِذِ انتَبَذَتْ مِنْ أَهْلِهَا مَكَانًا شَرْقِيًّا(سوره مریم /۱۶) و در اين كتاب از مريم ياد كن، آنگاه كه از كسان خود، در مكانى شرقى به كنارى شتافت.!


در سوره قصص/۴۴، از جانب غربی سخن گفته شده است. جانب غربی و مکان شرقی نشانه چیستند؟.
برخی مفسران قران مجید، نوشته اند؛ مریم به سوی شرق خانه اش یا مسجد و یا محراب رفت. برخی نیز نوشته اند، به سمت شرق بیت المقدس رفت. گویی از شهر خارج شد و راه شرق را در پیش گرفت. ابوحیان ( د. ۷۵۴ ه) در تفسیر البحر المحیط نوشته است: مریم به مکانی دور دست و گسترده رفت. انگار سر به سوی صحرای مشرق نهاده بود. آیا مراد از شرق تنها سمت جغرافیایی بیت المقدس بوده است؟ مکان شرقی دلالت بر کوچ مریم از سمت غرب طبیعت انسانی به سوی شرق جهان ملکوت ندارد؟ او جایی رفت که در پرتو نور وصال خداوند قرار گرفت. کوچ اصلی انسان گذار از تاریکی ها تا روشنایی خداوند است. در آن روشنایی مریم روح- جبرئیل- را ملاقات کرد. روشنایی حجاب او از دیگران شد، یا در حجابی از نور پوشیده شد. در آن روشنایی از زیر پایش چشمه ای جوشید و در آن روشنایی وقتی به شاخه خشک نخلی پنجه افکند، نخل خرمای تازه داد و برگ های نخل سبز شد! تمام این اتفاق ها که گویی خارج از دایره زمان بود در مکان شرقی اتفاق افتاد.
ابن عربی (د. ۶۳۸ ه) مکان شرقی را عالم قدس تفسیر کرده است. در چنان عالمی مریم روح القدس را ملاقات کرد. این دیدار وقتی بود که مریم پاک و صافی شده، از چاه طبیعت برون آمده بود! او در حجاب حظیره القدس بود، آنانی که در قلمرو نفس و طبیعت می زیستند به چنان عالم و حظیره ای راه نداشتند. بقلی ( د. ۶۰۶ ه ) در تفسیر عرائس البیان فی حقائق القرآن نوشته است؛ مریم به سوی آفتاب عالمتاب رفت تا در آفتاب ملکوت آرام بیابد. و در متن تابش نور ذات و صفات خداوند قرار بگیرد، رائحه معطر وصال را استشمام کند و در سرمستی از وصال به کلمه خداوند بارور شود.
از این رو مسیحیان از آن پس مشرق را به عنوان قبله خویش انتخاب کردند! نکته غریبی ست اما در تمامی انجیل ها هیچ نشانی از داستان میلاد مسیح با این درخشندگی ها و میناگری های قرآن مجید نیست!

سیدعطاءالله مهاجرانی | لینک ثابت | نظر (0)

نکته های قرآنی ۱۲

یازدهم: نام زکریا
آیه نخست سوره مریم، لطف غریبی دارد! از جمع مفسران قرآن مجید، تنها طبرسی در مجمع البیان به معنای نام زکریا اشاره کرده اند! چنان که می دانیم، نام ها در قرآن مجید به تصادف انتخاب نشده اند. چنان که خداوند در باره یحیی گفته است؛ او همنامی نداشت!
زکریا זכריא به معنای کسی است که خداوند به یاد اوست! خداوند به یاد کسی خواهد بود که او نیز همواره به یاد خداوند باشد! فَاذْكُرُونِي أَذْكُرْكُم ( سوره بقره/۱۵۲ )؛ مرا یاد کنید تا شما را یاد کنم!
خداوند زکریا را با رحمت خود یاد می کند. این رحمت الهی بر سراسر سوره مریم سایه افکنده است. نام یا صفت رحمان برای خداوند در این سوره ۱۶ بار تکرار شده است! شگفت این که هیچ نام دیگری از خداوند در تمامی ۹۸ آیه سوره مریم به میان نیامده است. چنان که می دانیم نام ها و صفات خداوند متعال در قرآن مجید به تناسب موضوع بحث، تعیین شده اند و بلکه متعین اند. رحمت و رحمان مثل نهری مصفا جریان دارد.

سیدعطاءالله مهاجرانی | لینک ثابت | نظر (0)

نکته های قرآنی ۱۱

یازدهم: روزه سکوت مریم
مریم در برابر نگاه تند و تیز و موهن پرخاشگران چه می توانست بکند؟ کودک شیرخوار در آغوشش بود و او بر حسب رسم زمانه شوهری نداشت. یک فرصت کم نظیر برای پرخاشگران و تهمت زنندگان…تا بر سر او فریاد بکشند و بگویند:
: «اى مريم، به راستى كار بسيار ناپسندى مرتكب شده‌ای * اى خواهر هارون، پدرت مرد بدى نبود و مادرت [نيز] بدكاره نبود» ( سوره مریم/ ۲۷ و ۲۸)
خداوند به مریم الهام کرده بود: پس اگر كسى از آدميان را ديدى، بگوى: «من براى [خداى‌] رحمان روزه نذر كرده‌ام، و امروز مطلقاً با انسانى سخن نخواهم گفت. ( مریم/۲۶)
صوم به معنای پرهیز از خوردن و آشامیدن و سخن گفتن است. به تعبیرراغب اصفهانی در مفردات، اسبی که از راه رفتن و یا تک خود داری می کرد و یا علف نمی خورد، به او هم صائم گفته شده است. این مصرع را هم به عنوان شاهد آورده است: خیل صیام و اخری غیر صائمة ، پیداست روزه مریم روزه، در برابر تهمت ها، پرخاش ها و پرسشگری های موهن، روزه سکوت بود . این سکوت پیش از این در باره زکریا هم در همین سوره مریم مطرح شده است. او از خداوند طلب نشانه ای می کند. خداوند به او میگوید: سه روز سکوت کن!
بیضاوی (د. ۶۸۵ ه) و نسفی( د. ۷۱۰ ه) نوشته اند در زمان مریم روزه سکوت جزو روزه محسوب می شد. به تعبیر ابن عجیبه در تفسیر بحر المدید، این سنت در دوره اسلامی منع شد. از بعد فقهی دیدگاه اهل سنت و شیعه در این باره متفاوت است. در کتاب وسائل الشیعه،در باب تحریم روزه سکوت؛ از امام سجاد و امام محمد باقر و امام صادق علیهم السلام، نقل شده است، که روزه سکوت حرام است.(احادیث شماره ۱۴۰۲۳و ۱۴۰۲۴ و۱۴۰۲۵ )۱
آیه الله سیستانی نیز در پاسخ پرسشی در این باره، همین نظر را داده اند، و روزه سکوت را بدعتی حرام دانسته اند.
http://www.sistani.org/arabic/qa/02166/
البته ایشان در تعلیقه شان بر کتاب عروه الوثقی، در باب الصوم نوشته اند: چنانچه روزه سکوت را به عنوان قیدی در روزه اش در تمام روز یا برخی از آن نیت کند، حرام است. اما اگر قید نکند و کلام را جزو مفطرات روزه به حساب نیاورد اشکالی ندارد.
عبدالله بن محمد بن طیار از فقیهان اهل سنت در پاسخ همین پرسش گفته اند: انسان می تواند روزه سکوت بگیرد، این روزه به مثابه عبادت تلقی می شود و نیز تادیب نفس انسانی. پیامبر اسلام فرموده است: کسی که به خداوند و آخرت باور دارد، بایست همواره سخن نیکو بگوید یا سکوت کند.
همه می دانیم که علامه طباطبایی وقاری شکوهمند داشت. آن شکوه با مهر و صمیمیت همراه بود. به تعبیر قرآن مجید در همین سوره مریم، حنان داشت! در جستجوی راز آن شکوه بودم. ایشان در دوران جوانی در نجف سالی یا بیشتر روزه سکوت گرفته بود!

سیدعطاءالله مهاجرانی | لینک ثابت | نظر (0)